Ustalanie granic w wychowaniu dziecka

Nie ma ważniejszego zajęcia w życiu jak bycie rodzicem. Jednak większość z nas potrafi odpowiedzieć na pytania dotyczące pracy zawodowej, wydatków, remontu mieszkania, natomiast niewiele mają do powiedzenia, jeśli zapytamy o ich dziecko.
Granice w zachowaniu dziecka ustalają rodzice, wprowadzając określone zasady postępowania oraz ujawniając swoje oczekiwania wobec niego. Badania potwierdzają, że dzieci, których rodzice ustalają jasne granice w jego wychowaniu dorastają z większym poczuciem własnej wartości i pewności siebie.
Rodzice świadomi tego, jak dużą rolę stanowi zabawa, pochwała i nagroda mogą wspólnie ustalać granice. Badania wskazują, że w rodzinach, w których istnieje niewiele jasno sformułowanych reguł postępowania, częściej zdarzają się problemy wychowawcze.

W każdej rodzinie bywają sytuacje wymagające od rodziców wprowadzenia dyscypliny.
Pozytywna dyscyplina- dyscyplina polega między innymi na ustanowieniu granic. Jest to bardzo trudne zadanie szczególnie, jeśli chodzi o małe dzieci.
W przypadku wprowadzenia dyscypliny rodzice mogą popełnić wiele błędów. Takie błędy mogą obniżyć skuteczność próby dyscyplinowania i spowodować spadek samooceny dziecka. Jeden z najbardziej szkodliwych błędów polega na wprowadzaniu dyscypliny pod wpływem zdenerwowania.
Kiedy puszczają nerwy uczestnicy bardziej zajmują się atakiem, niż rozwiązaniem problemu. Próba karcenia dziecka pod wpływem złości ma także inne wady. Mówi się rzeczy, których tak naprawdę nie myślisz. Naprawienie szkody wyrządzonej bolesnymi słowami wypowiedzianymi w złości może ci zabrać wiele czasu.

Do motywowania pozytywnych zachowań dziecka nie wystarczą zasady lub uwagi. Jedną z metod, dzięki której uczy się ono postępować w określony sposób, to poparcie pozytywnego zachowania. W jaki sposób i w jakich okolicznościach należy chwalić dziecko?

Udzielanie pochwał:

·Uzależniaj pochwałę od zachowania.
·Udzielaj pochwały natychmiast.
·Wyrażaj precyzyjnie swoje uznanie, podkreślając, czego dotyczy.
·Wyrażaj aprobatę nie tylko słowami, lecz również uśmiechem.
·Chwaląc dziecko poklep je po plecach, obejmij i pocałuj.
·Zauważ, w czym dziecko jest dobre, nie czekając z nagrodą wyłącznie na zachowanie perfekcyjne.
·Chwal konsekwentnie, kiedy tylko zauważysz postępy w zachowaniu, do którego chcesz dziecko zachęcić.
·Wyrażaj się pochlebnie o dziecku w obecności innych.
·Chwal częściej dzieci, które stwarzają trudności wychowawcze.
·Wskaż dziecku jak samo może nagradzać się za pozytywne zachowanie.

W wypadku opornych i sprawiających duże problemy wychowawcze dzieci pochwała rodzicielska nie jest na początku wystarczającym wzmocnieniem, aby zmienić złe zachowanie. Aby jednak zapewnić dodatkową zachętę niezbędną do tego, by dziecko osiągnęło określony cel, rodzice mogą posługiwać się tak zwaną namacalną nagrodą-na przykład specjalny poczęstunek, dodatkowe przywileje bądź ulubione zajęcie.
Rodzice stosując konkretne nagrody w celu motywowania dzieci do uczenia czegoś nowego , powinni równolegle zapewniać im nagrody typu społecznego ( tzn. uwagi i słowa pochwały).Gdy połączy się oba rodzaje nagród, ich wpływ jest o wiele większy.

System nagród bądź wdrażana taktyka ustanawiania granic będą efektywne tylko wówczas, jeśli rodzice:

·Jasno zdefiniują oczekiwane zachowanie.
·Wybiorą skuteczne nagrody, (tzn. takie, które będą dla dziecka wystarczająco motywujące).
·Ustanowią konsekwentne granice dotyczące zachowań.
·Stworzą prostą i atrakcyjną dla dziecka taktykę ustanawiania granic.
·Będą nagradzać niewielkie postępy.
·Będą nagradzać natychmiast.
·Będą unikać mieszania nagród z karami.
·Stopniowo zastąpią namacalne nagrody rzeczowe aprobatą społeczną.
·Będą dopasowywać swoją taktykę do zmieniających się zachowań dziecka oraz do nowych nagród.

Opracowała: Małgorzata Giermazińska

 

Ćwiczenia artykulacyjne

Ćwiczenia usprawniające narządy mowy a więc język, wargi i podniebienie przygotowują do prawidłowej wymowy . Można je prowadzić w formie zabawy już z 2 – 3 letnim dzieckiem. Należy pamiętać iż ,dzieci mają naturalną skłonność do wielokrotnego powtarzania ulubionych zabaw. Jeśli więc potraktujemy ćwiczenia jako zabawę, będą one dla dziecka czystą przyjemnością. Na początku należy wykonywać ćwiczenia z dzieckiem przed lustrem, kiedy potrafi już wykonać je bez kontroli, można wykorzystywać każdą nadarzająca się okazję np. spacer , jazdę samochodem czy drogę do przedszkola. U większości dzieci z wadą wymowy występuje obniżona sprawność narządów artykulacyjnych tzn. języka, warg, policzków, podniebienia miękkiego. Czasem przyczyną wady wymowy są nieprawidłowości w budowie anatomicznej narządów mowy, np. zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe, przerośnięty język, zbyt duża masa języka, rozszczep wargi itp. Przyczyną bywają także, szczególnie u dzieci młodszych, nieprawidłowe nawyki związane z połykaniem lub oddychaniem. Konieczne są w tych wszystkich wypadkach ćwiczenia motoryki narządów mowy oraz ćwiczenia prawidłowego połykania.

Ćwiczenia logopedyczne zaczynamy od najprostszych stopniowo zwiększając ich trudność. Na początku wykorzystaj naturalne okazje, aby pogimnastykować aparat mowy:
• Kiedy dziecko ziewa nie gań go, lecz poproś, aby ziewnęło jeszcze kilka razy, zasłaniając usta.
• Gdy na talerzu został ulubiony sos lub rozpuszczone lody – pozwól mu wylizać go językiem. To ćwiczenie mniej eleganckie, za to bardzo skutecznie gimnastykuje środkową część języka.
• Jeśli dziecko dostało lizaka zaproponuj mu, aby lizało go unosząc czubek języka ku górze.
• Po śniadaniu posmaruj maluchowi wargi miodem, kremem czekoladowym lub mlekiem w proszku i poproś, aby zlizał je dokładnie jak miś czy kotek
• Przy porannym i wieczornym myciu zębów zaproponuj dziecku liczenie zębów lub witanie się z nimi w ten sposób, aby czubek języka dotknął każdego zęba osobno.
• Przy rysowaniu sprawdź czy twój maluch potrafi narysować kółko (językiem dookoła warg) lub kreseczki (od jednego do drugiego kącika ust).
• Żucie pokarmów, dmuchanie na talerz z gorącą zupą, chuchanie na zmarznięte dłonie, cmokanie, puszczanie baniek mydlanych a nawet wystawianie języka to też ćwiczenia aparatu artykulacyjnego.
Następnie proponujemy dziecku naśladowanie ruchów zwierząt i przedmiotów za pomocą warg i języka np.:
• Konik jedzie na przejażdżkę. Naśladuj konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.
• Wilk gonił zająca i bardzo się zmęczył, wysunął język i dyszy. Wysuń język jak najdalej na brodę – pokaż dyszącego wilka.
• Huśtawka unosi się do góry, a potem wraca na dół. Wysuń język przed zęby i poruszaj nim tak, jakby się huśtał – raz do góry w stroną nosa, raz do dołu w stroną brody.
• Dzieci bardzo lubią kręcić się na karuzeli, twój język także. Włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stroną.
• Wysuń obie wargi do przodu, udając ryjek świnki. Następnie połóż na górnej wardze słomkę lub ołówek i spróbuj ja jak najdłużej utrzymać.
• Chomik wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.
• Wyobraź sobie, że twój język to żołnierz na defiladzie. Na raz – czubek języka wędruje na górną wargę, na dwa – czubek języka dotyka lewego kącika ust, na trzy – czubek języka na dolną wargę, na cztery – czubek języka przesuwamy do prawego kącika ust.
• Na pewno wiele razy kopałeś szeroką łopatką w piasku. Otwórz buzię i wysuń język za dolną wargę. Postaraj się, aby język był szeroki jak łopatka.
• Malarz maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj językiem swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.
• Dzieci lubią zjeżdżać na zjeżdżalni, a ty ? Spróbuj zrobić zjeżdżalnię dla krasnoludków ze swojego języka. Oprzyj czubek język za dolnymi zębami i unieś do góry jego środkową część. Musisz bardzo uważać, aby język nie wychodził przed zęby.
• Młotkiem wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.
• Drzwi do domu otwierają się i zamykają. Wargi to nasze drzwi do domu. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.
• Żyrafa wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj pociągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.
• Słoń ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony.
Ćwiczenia warg
1. Wymawianie na przemian „ a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.
2. Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „ iii”.
3. Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „ uuu”.
4. Naprzemienne wymawianie „ i – u”.
5. Cmokanie.
6. Parskanie / wprawianie warg w drganie/.
7. Masaż warg zębami ( górnymi dolnej wargi i odwrotnie).
8. Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową.
9. Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e, u-a-i-o-e-y, o-a-y-i-u, e-y-i-o-a-u, u-i-y-a-o.
10. Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o itp.
11. Wysuwanie warg w „ ryjek”, cofanie w „ uśmiech”.
12. Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.
13. Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami

Ćwiczenia języka
1. „ Głaskanie podniebienia” czubkiem języka, jama ustna szeroko otwarta.
2. Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.
3. Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych / krążenie językiem/.
4. Wysuwanie języka w przód i cofanie w głąb jamy ustnej.
5. Kląskanie językiem.
6. Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust / żuchwa opuszczona/.
7. Język wysunięty w kształcie grota wykonuje poziome ruchy wahadłowe od jednego do drugiego kącika ust.
8. Rurka – wargi ściągnięte i zaokrąglone unoszą boki języka.
9. Język lekko wysunięty opiera się na wardze dolnej i przyjmuje na przemian kształt „łopaty” i „grota”.
10. Ruchy koliste języka w prawo i w lewo na zewnątrz jamy ustnej.
11. Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.

Ćwiczenia usprawniające podniebienie miękkie
1. Wywołanie ziewania przy nisko opuszczonej szczęce dolnej.
2. Płukanie gardła ciepłą wodą.
3. „ Chrapanie” na wdechu i wydechu.
4. Głębokie oddychanie przez usta przy zatkanym nosie i odwrotnie.
5. Wymawianie połączeń głosek tylnojęzykowych zwartych z samogłoskami, np. ga, go, ge, gu, gy, gi, gą, gę, ka, ko, ke, ky, ki, ku, ak, ok, ek, ik, yk, uk…
6. Wypowiadanie sylab / jak wyżej/ i logatomów: aga, ogo, ugu, eke, yky, ygy, iki, Igi, ago, egę itp.
7. Nabieranie powietrza nosem i zatrzymanie w jamie ustnej. Policzki nadęte. Początkowo nadymać policzki z zatkanym nosem, a następnie próbować połykać powietrze.

Ćwiczenia policzków
1. Nadymanie policzków – „ gruby miś”.
2. Wciąganie policzków – „ chudy zajączek”.
3. Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie powietrza.
4. Naprzemiennie „ gruby miś” – „ chudy zajączek”.
5. Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.

Ćwiczenia prawidłowego połykania
wyrobienie nawyku połykania z językiem ułożonym na wałku dziąsłowym
1. Unoszenie języka na wałek dziąsłowy za górnymi zębami przy otwartych a następnie zamkniętych ustach.
2. Lizanie czubkiem języka wałka dziąsłowego.
3. Trzymanie czubkiem języka cukierka tik-tak przy wałku dziąsłowym, jednoczesne połykanie śliny.

Ćwiczeń słuchowych

Ćwiczenia słuchowe – stanowią one bardzo ważną grupę ćwiczeń logopedycznych, ponieważ często opóźnienia czy zaburzenia rozwoju mowy pojawiają się na skutek opóźnień rozwoju słuchu fonematycznego/ tzw. słuchu mownego/. Stymulując funkcje słuchowe przyczyniamy się do rozwoju mowy dziecka.
Przykłady
1. „ Co słyszę?” – dzieci siedzą z zamkniętymi oczami i nasłuchują, rozpoznają odgłosy dochodzące z sąsiedztwa, ulicy.
2. „ Zgadnij, co wydało dźwięk?” – uderzanie pałeczką w szkło, , metal, kamień, drewno itp. Toczenie różnych przedmiotów po podłodze / np. piłki, kasztana, kamienia/, rozpoznawanie odgłosu przez dzieci.
3. Rozpoznawanie różnych przedmiotów w zamkniętym pudełku po wydawanym odgłosie – groch, kamyki, gwoździe, cukier, kasza itp.
4. Uderzanie o siebie klockami, łyżeczkami, garnuszkami; uderzanie łyżeczką o pustą szklankę, o szklankę z wodą, klaskanie, darcie papieru, gniecenie papieru, przelewanie wody( z wysokości, z niska), drapanie po szkle, papierze, stole.
5. Rozpoznawanie głosu, szmeru, źródła dźwięku – miejsca, kierunku, odległości, ilości dźwięków (dużo- mało), głośności ( cicho – głośno).
6. Szukanie ukrytego zegarka, radia, dzwoniącego budzika.
7. Rozróżnianie i naśladowanie głosów zwierząt: kota, psa, krowy, kury, koguta, kaczki, gęsi itp.
8. Rozróżnianie odgłosów pojazdów: samochodu, pociągu, motoru, traktora itp.
9. Rozpoznawanie po dźwięku różnych urządzeń domowych, np. odkurzacz, mikser, suszarka, pralka itp.

Ćwiczenia oddechowe
Ćwiczenia oddechowe poprawiają wydolność oddechową, sprzyjają wydłużaniu fazy wydechowej, co powoduje poprawę jakości mowy. Ćwiczenia prowadzone są najczęściej w formie zabawowej, przy wykorzystaniu różnych środków, np. piórek, piłeczek, wody mydlanej, chrupek, wiatraczków itp.
Przykłady:
1. Wdech nosem ( usta zamknięte) i wydech ustami.
2. Dmuchanie na płomień świecy.
3. Dmuchanie na piłeczkę pingpongową, wyścigi piłeczek.
4. Dmuchanie na kulkę z waty, na wiatraczek.
5. Chłodzenie „ gorącej zupy” – dmuchanie ciągłym strumieniem.
6. „ Zdmuchiwanie mlecza” – długo, aż spadną wszystkie nasionka.
7. Chuchanie na zmarznięte ręce.
8. Naśladowanie lokomotywy – wydmuchiwanie „nadmiaru pary” – ffff, szszsz.
9. Naśladowanie balonika – wypuszczanie powietrza z jednoczesnym odgłosem „ sssss”.
10. Nadmuchiwanie balonika.
11. Naśladowanie syreny – „ eu-eu- eu”, „ au-au-au” – na jednym wydechu.

Inne w domu, inne w przedszkolu

Bywa, że w czasie rozmów indywidualnych nauczyciela z rodzicami wychodzi na jaw, że dziecko zupełnie inaczej zachowuje się w domu a inaczej w grupie przedszkolnej.

Rodzice i nauczycielka mogą odnieść wtedy wrażenie, że rozmawiają o dwóch zupełnie innych osobach; okazuje się bowiem, że dziecko ciche i spokojne
w domu – w przedszkolu za żadne skarby nie chce podporządkować się grupowym zasadom. Bez przerwy protestuje albo zaczepia inne dzieci. Można sobie wyobrazić zdziwienie mamy, gdy słyszy od nauczyciela, że to właśnie jej grzeczne w domu dziecko – „rozkłada pracę w grupie”. Bywa też odwrotnie; mama nie może się nadziwić, że jej dziecko słucha pani, grzecznie się bawi, chętnie pomaga pani i innym dzieciom, sprząta po sobie zabawki! W domu natomiast „ nie ma na niego sposobu”, zazwyczaj ma odmienne zdanie niż rodzice, rzadko ma ochotę na wykonywanie prac porządkowych ze swoimi zabawkami.

Zarówno rodzice jak i nauczyciel często interpretują taką różnicę
w zachowaniu dziecka jako wynik nieodpowiedniego postępowania tej drugiej strony. Rodzice zapewne z oburzeniem podejrzewają wymuszanie posłuchu za pomocą lęku, a wychowawczyni podejrzewa rodziców o nadmierne rozpieszczanie i wyręczanie dziecka w domu.

Teoretycy wychowania wzywają tu do ujednolicenia wymagań wobec dziecka adekwatnie do jego wieku, przez wszystkich, którzy się nim zajmują. W wielu kwestiach zasadę tę trudno podważyć. Z pewnością widok babci, która mimo bólu w krzyżu schyla się do stóp wnusia, choć on już od kilku lat radzi sobie z wiązaniem butów (gdy musi), nie jest widokiem budującym. Ale cóż – już takie wyjątkowe i kochane są te nasze babcie, którym ciągle się wydaje, że wnusio jest nadal rocznym maleństwem.

Nasz zdrowy rozsądek potrafi jednak wyjaśnić tę sytuację. Przecież mama, czy babcia pełnią inną rolę w życiu dziecka niż pani z przedszkola. Także i sytuacja w domu jest inna niż w przedszkolu. Tylko pozornie słuszne wydaje się, by oczekiwać od dziecka tego samego w obu sytuacjach. Nawet człowiek dorosły wymaga od siebie sprostania pewnym regułom w pracy, a zwalnia się z nich w domu. Każdemu z nas potrzeba sytuacji, w której możemy się sprawdzić, ale pod warunkiem, że w innych warunkach będziemy mogli mniej się starać i trochę rozluźnić, a nawet popełnić jakiś błąd. Nawet dwulatek potrafi się nauczyć, że co innego wolno przy mamie, co innego przy babci.

Podporządkowanie się poleceniom wychowawczyni, normom grupy czy powstrzymywanie się od kapryszenia wymaga od dziecka już pewnej dojrzałości.

Niektóre z hałaśliwych, przekornych przedszkolaków to dzieci, które walczą
w ten sposób o swoją indywidualność. Pragną one za wszelką cenę, nawet cenę kary, odróżnić się od pozostałych dzieci. Czują się zaniepokojone tym, że wszystkie zabawki w sali są wspólne. Jest to dla nich ogromny chaos, jeśli świata nie da się uporządkować na rzeczy „moje” i „nie moje”. Ich dramat polega na tym, że wolą być nie lubiane i karane niż traktowane jak wszystkie inne dzieci w grupie. Przeżywają bowiem wtedy niepokój, że są niezauważane, nieważne, niemal nie istnieją. Wydaje im się, że w grupie zatraca się ich indywidualność, odrębność. Takiemu dziecku można pomóc, pozwalając możliwie najczęściej decydować po swojemu. Na przykład pozwólmy mu samodzielnie wybrać ubranko do przedszkola, sok na półce w sklepie, książkę, której chciałoby posłuchać na dobranoc. Dużą rolę może tu odegrać włącznie dzieci do „prac kulinarnych” lub plastycznych. Jest to okazja, aby dziecko wykazało swój temperament, pomysłowość. Nabiera też pewności, że nie wszystko zależy od dorosłych. Po jakimś czasie dziecko poczuje się pewniej i zacznie szukać naturalnej przyjemności w przynależeniu do grupy innych dzieci. Chłopiec będzie chciał z innymi kolegami budować z klocków,
a dziewczynka wspólnie z innymi będzie bawiła się w dom.

Bywa też odwrotnie, że dziecko w domu wobec rodzeństwa agresywnie walczy o swoją indywidualność, natomiast w przedszkolu jest spokojne, wyciszone, opanowane – wręcz grzeczne.

Część dzieci, zupełnie jak dorośli w pracy, znajduje w przedszkolu jakąś odskocznię od domowych napięć. Dziecko przecież przeżywa dużo bardziej, np. napięcie między rodzicami lub chorobę kogoś najbliższego. To tylko nam dorosłym wydaje się, że dziecko jest małe i „ono tego nie rozumie”, tymczasem dziecko jest doskonałym obserwatorem i rozumie więcej niż myślimy. A że czasem dziecko nie umie wytłumaczyć co dookoła jest „nie tak”, jego lęk wzrasta, odczuwa ono jakieś zagrożenie.

Jest więc dużo powodów, dla których zachowanie dziecka w domu może być zgoła różne niż w przedszkolu. Jeżeli różnica w zachowaniu jest rażąca może być to sygnał czegoś niepokojącego. Dziecko wysyła nam informację, że w którymś z tych miejsc jest mu zbyt trudno. Takim trudnym miejscem może też być dom.

Pamiętajmy jednak o tym, aby dać dziecku możliwość odreagowania, odpoczynku. W domu niech odpocznie od przedszkola i odwrotnie. Oczywiście jeśli dziecko takiego odreagowania wymaga. Przecież my dorośli też wymagamy odpoczynku po pracy w zaciszu domowym, a praca pozwala nam zapomnieć o domowych kłopotach. Podobnie jest z dziećmi.

Jeśli nie popadamy w skrajność, mając w domu nieco inne wymagania niż
w przedszkolu, uczymy dziecko elastyczności i adekwatnego odróżniania wymogów sytuacji.

Źrodło: https://chomikuj.pl/Joanna-joah71/Pedagogika*2c+artyku*c5*82y*2c

 

5 minut ćwiczeń oddechowych każdego dnia

Dzieci z wadami wymowy w grupach przedszkolnych są najliczniejszą grupą spośród wszystkich grup do pracy korekcyjnej, czy kompensacyjnej. Zjawisko zaburzeń wypowiadania się przedszkolaków jest tak nasilone, że konieczne wręcz jest opracowanie zabiegów terapeutycznych.

Pomijając rolę rodziców oraz logopedów i pozostając w zakresie własnych oddziaływań- pragnę zaproponować nauczycielom narzędzie w postaci zestawów ćwiczeń. Proponuję wykorzystać jeden zestaw tygodniowo. Ciekawym rozwiązaniem byłoby organizowanie poranków logopedycznych- jedna nauczycielka proponuje np. w poniedziałek dla wszystkich grup wiekowych ćwiczenia, które powtarzane byłyby w grupach przez cały tydzień. Sugeruję jednak aby opracowanie tego rodzaju ćwiczeń było konsultowane z logopedą.Pamiętajmy iż, na całokształt rozwoju dziecka i jego powodzenia szkolne w dużej mierze wpływa mowa. Jest ona atutem w nawiązywaniu kontaktów społecznych, daje możliwość precyzyjnej komunikacji, stanowi narzędzie w zdobywaniu informacji, pozwala na wyrażanie własnych sądów, uczuć i upodobań.

Zaburzenia i wady wymowy w znacznym stopniu utrudniają osiągnięcia sukcesów w szkole. Pod koniec wieku przedszkolnego od dziecka oczekuje się poprawnego wymawiania wszystkich dźwięków, swobody w posługiwaniu się mową.

Często jednak u dzieci w tym okresie występują zaburzenia mowy, toteż powinno się możliwie wcześnie rozpocząć świadome jej usprawnienie oraz korygowanie wszelkich zaburzeń.

Oddychanie jest czynnością ważną dla poprawnego mówienia , a także dla poprawnego rozwoju naszego aparatu artykulacyjnego.W sytuacjach , kiedy dziecko nie mówi (np. sen, zabawa, oglądanie telewizji) usta i szczęki dziecka powinny być zwarte, a powietrze powinno spokojnie wypływać przez jamę nosową.Dzięki takiemu oddychaniu prawidłowo będzie rozwijał się aparat artykulacyjny, dlatego ważne jest kontrolowanie, w jaki sposób oddychają nasze dzieci.

 

Ćwiczenia oddechowe, które proponuję mają na celu:
– wyrobienie oddechu przeponowego
– poszerzenie pojemności płuc
– rozróżnianie fazy wdechu i wydechu
– wyrobienie umiejętności pełnego i szybkiego wdechu i wydłużenia fazy wydechowej
– mówienia na wydechu
– dostosowania długości wydechu do czasu trwania wypowiedzi
– zsynchronizowania pauz oddechowych z treścią wypowiedzi.

Ćwiczenia oddechowe powinno się wykonywać systematycznie, raz lub dwa razy w ciągu dnia po około 5 minut, a więc przy rozmaitych formach aktywności.

W każdym ćwiczeniu ruchowym przestrzegamy zgodności faz ruchu z fazami oddechowymi:
– przy uniesieniu ramion w górę – wydech nosem
– przy opuszczeniu – wydech ustami
– przy wyproście tułowia – wdech nosem
– przy skłonie – wydech ustami.

 

 

 

 

 

Zestaw ćwiczeń oddechowych:

 

I
1. wdech nosem , wydech ustami (ćw. w poz. stoj.)
2. głęboki wdech z wypukleniem klatki piersiowej i długi wydech zakończony rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż.)
3. dziecko siedzi ze skrzyżowanymi nogami: wdech z uniesieniem ramion, wydech z opuszczeniem ramion (ćw. w poz. siedz. i klęczącej).
4. chłodzenie gorącej zupy na talerzu ( ręce złożone na kształt talerza) – dmuchanie ciągłym strumieniem.

 

II
1. wdech z wyciągnięciem rąk przed siebie, wydech z opuszczeniem rąk(ćw. w poz. stoj.)
2. wdech wraz z uniesieniem nóg, wydech wraz z opuszczeniem kończyn (ćw. w poz. leż)
3. dziecko siedzi ze skrzyżowanymi nogami : wdech w pozycji wyprostowanej, wydech przy skłonie w przód (ćw. w poz. siedz.)
4. dmuchanie na kolanie, wycięte z bibuły listki.

 

III
1. wdech z wyciągnięciem rąk ku górze, wydech z opuszczeniem rąk w dół (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z wyciągnięciem rąk za głowę, wydech z opuszczeniem rąk do tułowia (ćw w poz. leż)
3. wdech z uniesieniem rąk ku górze w pozycji klęczącej, siad na piętach, wydech ze skłonem w przód, ręce oparte na podłodze (ćw. w poz. siedz.)
4. wdychamy zapach lasu- w staniu obok krzesła ,dzieci wykonują na przemian wdech i wydech. Przy wdechu – stają na palcach i unoszą ręce. Przy wydechu- opadają na całe stopy i opuszczają ręce.

 

IV
1. wdech z podniesieniem rąk w górę, w bok, wydech ze skłonem w przód (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z uniesieniem nóg i wyciągnięciem rąk jak najdalej od siebie, wydech wraz z rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż)
3. wdech oczy otwarte, wydech z zamknięciem oczu i rozluźnieniem mięśni (ćw. w poz. siedz.)
4. dzieci siadają w kole, w środku leży duża obręcz. Każde dziecko otrzymuje kulę z waty i próbuje ją wdmuchać do środka koła. Zabawę powtarzamy 2, 3 razy.

 

V
1. wdech – ręce na biodrach , skłon w bok, wydech w pozycji wyprostnej (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z przyciśnięciem rąk do podłogi, wydech zakończony rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż)
3. wdech w pozycji siedzącej, wydech podczas kładzenia się na plecy (ćw. w poz. siedz.)
4. Jesienny wiatr.
Dzieci, stają w rozsypce, robią wdech, a następnie długi wydech ustami, naśladując dmuchanie wiatru.

VI
1. Wdech z odchyleniem rąk do tyłu i wypukleniem klatki piersiowej, wydech z opuszczeniem rąk (ćw. w pozy. stoj.)
2. wdech z uniesieniem rąk ku górze w pozycji klęczącej, siad na piętach, wydech ze skłonem w przód, ręce oparte na podłodze.(ćw. w pozy. siedz.)
3. leżenie tyłem wdech ustami, siad prosty wydech (ćw. w poz. leż)
4. Dzieci otrzymują kartki z bloku dużego formatu i słomki.
Pędzlem nakładają kilka kropel farby, a następnie je rozdmuchują w jednym kierunku.

 

VII
1. wdech z przyciągnięciem rąk, barków do ściany , uwypukleniem klatki piersiowej, wydech z opuszczeniem rąk, odsunięcie się od ściany i ugięciem kolan. (ćw. w pozy. stoj.)
2. leżenie przodem wdech ustami (pozycja foka), wydech nosem (ćw. w pozy. leż)
3. siad wyprostny wdech ustami, wydech w pozycji leżącej (ćw. w pozy. siedz.)
4. Dzieci tworzą krąg, a nauczyciel zapowiada: będziemy balonikami, więc musimy napełnić się powietrzem. Ręce kładziemy na brzuchu. Wolno wciągamy powietrze nosem i sprawdzamy rączkami, jak nasze brzuszki nadymają się. A teraz wypuszczamy powietrze ustami. Ręce sprawdzają czy w baloniku nie ma powietrza. Ćwiczenia powtarzamy na stojąco, a następnie na leżąco.

Ciekawe ćwiczenia w formie zabawowej (wplatane w tok zajęć lub zabawę):

  1. „Misie” śpią, oddychają nosem (wdech i wydech nosem).
    2. Naśladowanie odgłosu pracującego odkurzacza. Dzieci leżą na plecach, na podłodze, głęboko wciągają powietrze nosem, a następnie wypuszczają buzią , potem naśladują odgłos odkurzacza.
    3. Dmuchanie na kuleczki śniegowe. Dzieci dzielimy na 3 lub 4 grupy tworzące koła. W środku każdego koła leży obręcz. Dzieci otrzymują kulki z waty. Zadaniem dzieci jest wdmuchnąć kulki z waty do środka obręczy. Nie wolno przy tym używać rąk.
    4. Wyścigi pudełek. Dzieci dmuchają na pudełka, starając się jak najszybciej przebyć drogę z jednego końca sali na drugi.
    5. Chuchanie na zmarznięte ręce.
    6. Gwiazdki. Dmuchanie na trzymane przed sobą gwiazdki zawieszone na nitkach.
    7. Naśladowanie odgłosów podmuchu wiatru, buczenia trzmieli i śpiewu ptaków.
    8. Dmuchanie na „poparzony” ogniem palec.
    9. Dmuchanie na kwiatki z bibuły (tak aby nie upadły na podłogę)
    10. Dmuchanie papierków po cukierkach. Dzieci otrzymują kolorowe papierki po cukierkach, oglądają je, a następnie kładą na podłodze i dmuchają na nie tak aby się przesuwały.
    11. Dmuchanie małych kuleczek z papieru leżących na dywanie. Zdmuchiwanie małych kulek z ręki.
    12. Dmuchanie na wiatraczek (sprawdzenie czy się porusza)
    13. Lokomotywa oddaje nadmiar pary: ffff lub szszsz.
    14. Pociąg stoi gotowy do odjazdu, lokomotywa sapie -pf, pf, pf, pociąg powoli rusza i jedzie coraz szybciej -cz, cz, cz,
    15. Gwizdanie gwizdkiem, gwizdanie na jednym wydechu.
    16. Spacer po łące- podchodzenie do kwiatów i wąchanie ich.
    17. Wdmuchiwanie piłeczek pingpongowych do bramek – zabawy w parach lub do siebie.
    18. Wyścig myszek. Na dużej kartce papieru narysowany jest tor wyścigowy, zadaniem dzieci jest dmuchanie przez słomkę na papierową myszkę -czyja myszka pierwsza dotrze do mety.
    19. Dmuchanie na własną grzywkę.
    20. Czarodziejski obrazek. Każde dziecko dostaje kartkę , na której jest kropla tuszu, dziecko dmucha na nią przez słomkę tak, aby powstał czarodziejski obrazek.
    21. Echo- powtarzanie z prowadzącym sylab: ma, me, mu, mi, my,.
    22. Naśladowanie szelestu liści w parku.
    23. Puszczanie baniek mydlanych.
    24. Gra na trąbce, gwizdkach, flecie.
    25. Zdmuchiwanie lekkich przedmiotów ze stołu.
    26. Zatrzymywanie oddechu na 3-4 minuty.

 

Źródło: https://chomikuj.pl/atabe06/LOGOPEDIA

Wywołanie głoski R

 

Celem tych ćwiczeń jest doprowadzenie do wibracji czubka języka. Rozciąganie języka leżącego swobodnie w jamie ustnej tak, aby jego boki dotykały zębów trzonowych, a następnie wysuwanie szerokiego języka.

  1. Ujmowanie brzegów języka między zęby trzonowe i delikatne żucie.
  2. Układanie szerokiego języka i wykonywanie wdechów i wydechów przy lekko rozchylonych wargach.
  3. Ujmowanie brzegów języka między zęby trzonowe i unoszenie jego czubka do wałka dziąsłowego.
  4. Liczenie górnych, a następnie dolnych zębów.
  5. Masaż języka przez wysuwanie go i wsuwanie przez lekko zbliżone zęby.
  6. Zdmuchiwanie skrawków papieru z czubka języka.
  7. Unoszenie szerokiego języka za górne zęby.
  8. Kląskanie językiem.
  9. Szybkie i delikatne wymawianie dziąsłowych głosek [t] i [d] oraz [t] [d] [n] przy znacznym otwarciu ust.

Ze starszymi dziećmi ćwiczenia te wykonuje się w gabinecie logopedycznym siedząc przed lustrem obok dziecka. Wymagają one przestrzegania następującej kolejności:

  1. logopeda demonstruje ćwiczenie, zachęcając dziecko do obserwacji,
  2. dziecko próbuje wykonać ćwiczenie razem z logopedą,
  3. dziecko próbuje samodzielnie wykonać ćwiczenie, a logopeda obserwuje tę próbę i poprawia – udzielając instrukcji słownej – tylko te elementy ruchu, które zostały wykonane przez dziecko nieprawidłowo.

Zestaw ćwiczeń narządów artykulacyjnych przygotowujących do wywołania głoski [r]

Ćwiczenia języka:

  1. „Sklejanie pierogów” – nagryzanie brzegów języka zębami (masaż) i rozciąganie języka).
  2. „Wyżymaczka” – przeciskanie języka przez maksymalnie zbliżone do siebie zęby.
  3. „Łopatka” – wysuwanie szerokiego języka z buzi nie dotykając zębów.
  4. ”Konik” – kląskanie czubkiem języka o podniebienie twarde (zmiana układu warg jak przy głosce u – i
  5. „Zaczarowane miejsce” – odklejanie czubkiem języka z przedniej części podniebienia twardego chrupki, opłatka, czekolady, nutelli, kropli miodu, itp.
  6. Przytrzymywanie czubkiem języka, ssanie cukierka pudrowego lub naśladowanie.
  7. Zdmuchiwanie skrawka papieru umieszczonego na czubku języka.
  8. „Młotek” – szybkie wypowiadanie głoski [l] dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy.
  9. „Trzepanie dywanów” – szybkie i kilkukrotne uderzanie językiem o górną wargę wybrzmiewając [ly].
  10. „Piosenkarz” – śpiewanie różnych melodii na sylabach, poruszając jedynie językiem – nie brodą, przy szeroko otwartych ustach: la la la, lo lo lo, le le le, lu lu lu, ly ly ly.
  11. Wypowiadanie zbitki sylabowej lalolule najpierw wolno, potem coraz szybciej.
  12. „Chiński język” – wypowiadanie zbitek sylabowych – szybko i kilkakrotnie:

nalapatada, nolopotodo, nelepetede, nuluputudu, nylypytydy.

  1. „Traktor” – wielokrotne, coraz szybsze wypowiadanie zbitki bd, a następnie sylab:

bda, bdo, bde, bdu, bdy,
pta, pto, pte, ptu, pty,
bda – pta,
bdo – pto,
bde – pte,
bdu – ptu,
bdy – pty

  1. „Paplanie” – wielokrotne coraz szybsze wypowiadanie:

tedamwa, tat tedat, ente dente, lelum polelum, ble, ble, ble, tla, tlo, tlu

  1. „Karabin maszynowy” – wielokrotne, energiczne wypowiadanie [ttt], [ddd], [td] [tdn] (najpierw wolno, potem coraz szybciej) dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy przy szeroko otwartych ustach, potem sylaby:

te, te, te,
ty, ty, ty,

de, de, de,
dy, dy, dy.

A następnie zbitki sylabowe:
teda – teda,
tede – tede,
tedo – tedo,

tedu – tedu,
tedy – tedy

 

  1. Wypowiadanie rymowanki – głoska [t] wymawiana w sposób przytępiony, tzn. z językiem na podniebieniu:

Kto to tutaj tak tupie?
To tato tutaj tak tupie.
Ach, tato tutaj tak tupie!

  1. „Piła” – wybrzmiewanie przedłużonego [d] z równoczesnymi energicznymi, poziomymi ruchami palcem po wędzidełku podjęzykowym
  2. „Suszarka” – mocne dmuchanie na czubek języka uniesiony do wałka dziąsłowego, aż do pojawienia się tr
  3. „Zepsuty traktor” – mocne akcentowanie głoski [t] w czasie wybrzmiewania zbitek tll, tll, trl najpierw szeptem, potem głośno
  4. „Mały ptaszek uczy się śpiewać” – powtarzanie sylab szeptem, a następnie głośno:

la, la, la, trla,
lo, lo, lo, trlo,
lu, lu, lu, trlu,
le, le, le, trle,
ly, ly, ly, trly,
li, li, li, trli.

  1. „Śpiew ptaków” – szeptem i głośno wypowiadanie trla, trlo, trle, trlu, trly.

Wyrazy dźwiękonaśladowcze – naśladowanie odgłosów zaczynając od szeptu:
gra na trąbce – tra ta ta, tru tu tu, tre te te,
zepsuty karabin maszynowy – tr tr tr, dr dr dr,
groźny pies – wrr, wrr, wrr,
fruwające ptaki – fru, fru, fru,
ćwierkające wróble – ćwir, ćwir, ćwir,
świnka – chrum, chrum,
zatrzymanie konia – pr, pr,
śpioch – chr, chr, chr,
dzwonek – dryń, dryń,
szorowanie zębów – szuru, szuru,
zapalanie światła – pstryk,
pękający balonik – trach,
wrona – kra, kra,
samochód – brum, brum.

traktor – tur tur tur, tyr tyr tyr, pyr pyr pyr

Dobór materiału wyrazowego do ćwiczeń utrwalających wymowę [r]

Ważne i zasadnicze znaczenie ma dobór wyrazów do ćwiczeń logopedycznych. Jest to problem zależny od indywidualnych możliwości i warunków, lecz można zaproponować pewną, optymalną kolejność utrwalania wymowy [r] oraz pogrupować wyrazy do ćwiczeń zależnie od rodzaju zaburzenia. Tak więc w materiale ćwiczeniowym znalazły się wyrazy, w których:

  1. Głoska [r] występuje po spółgłoskach według kolejności: [p, b, t, d, k, g, x, m, f, v, ś, s; z, ś, ź] w nagłosie (na początku) i w śródgłosie (wewnątrz wyrazu);
  2. Głoska [r) występuje w sąsiedztwie samogłosek [a, e, y, u o], które ma znaczenie wówczas, gdy [r] znajduje się w nagłosie wyrazu;

Oprócz głoski [r] występują jej najczęściej spotykane substytucje:

[r] oraz [1], [1′],

[r] oraz [i],

[r] oraz [1] i [j],

[r] oraz [u].

  1. Głoska [r] występuje dwu- lub trzykrotnie:
    1. dwukrotnie [r] oraz [~],
    2. dwukrotnie [r] oraz [l],
    3. dwukrotnie [r],
    4. trzykrotnie [r].

 

Powtarzanie zdań

Poniższe zdania (lub inne, np. wynikające z sytuacji zabawy) dziecko powtarza za logopedą, a następnie próbuje je powtarzać samodzielnie. Warto nakłonić dziecko, by samo oceniało, czy wybrane zdanie wypowiedziało poprawnie (ćwiczenie autokontroli słuchowej).

Oto wybrane propozycje:

Renata robi pranie. Renia rysuje trójkąt. Renia włożyła czerwony sweter z kapturem. Krysia skrobie rybę. Krysia wyciera taboret. Krysia pokroiła sernik i zrobiła herbatę. Rysio karmi kury. Roman gra na trąbce. Marysia i Mirek wybrali się na urlop w góry. Marta uciera krem. Karol rozbił kryształ. Bronek podarował Krysi bursztynową broszkę. Jurek zbiera resztki deseru. Maryla robi na drutach. Darek gryzie suchary. Robert kroi arbuza. Irek gra w karty z Jurkiem. Stryjek wrócił z Francji. Burmistrz pracuje w ratuszu. Stary zegar wybił czwartą. Grażyna rozlewa oranżadę. Ambroży poleruje lustro. Rózia przebiera ogórki. Martyna kroi mizerię. Wkrótce nastanie wieczór. Rankiem lśni rosa. Rano rozległ się alarm Pracowity Romek rozpoczął trudną pracę. Bronka zrobiła pranie w pralce, a teraz prasuje pelerynę. Roman nosi granatową marynarkę i czerwony krawat. Rybak złowił pstrągi, jesiotry i karpie. Reks ogryza kość i warczy na Mruczka. Mirka uprawia truskawki, paprykę i pomidory. Marta jeździ rowerem po krętych drogach. Gromada wróbli ćwierka nad trawnikiem. Elwira robi na deser krem z truskawkami. Prosiaczek zeżarł górę otrębów. Marysia karmi kury ziarnem. Rafał lubi gruszki i ruskie pierogi. Patryk stroi struny gitary. Mariusz projektuje różne wzory ubrań. Na sekretarzyku stryja stoją stare fotografie. Babcia podarowała Marlenie stare koronki.

Przykładowe wyrazy do ćwiczeń głoski „r” w połączeniach spółgłoskowych.

 

  nagłos Śródgłos wygłos
– tr trawa, trasa, tratwa, tron, troje, trąba, trud, trącać, trener, trochę, truskawka trolejbus, trociny, cytryna, atrament, futro, wiatrak, jutro, lustro, patrol, otruty, pietruszka jesiotr, litr, łotr, wiatr, metr
– dr drabina, druk, droga, dramat, drapać, drób dreszcz, drugi, drut, dres, drań adres, biedronka, biodro, hydrant, mądry, podróż, modry, udręka, wiadro cedr

Kolejny etap pracy korekcyjnej to łączenie wyrazów we frazy; np.:

trudna droga trącać drut
druga tratwa mądry trener
drobny druk otruty drapieżnik
drewniany wiatrak     drobne truskawki

 

Zdania:

Trawa rośnie przy drodze. Na strychu wisi futro.
Na stole stoi wiadro z truskawkami.     Chłopiec wydrukował swój adres.


Podobne postępowanie przyjmuje się łącząc „r” z głoskami zwartymi – „p”, „b”.

pra, pro, pre, pry;
bra, bro, bre, bry; itd.

Następnie łączymy je w wyrazy:

Po tej grupie ćwiczeń powtarzamy krótkie frazy:

praca, pralka, prasa, brat, bratek, brama, brom,
prezent, prędko, próba, broszka, bruk, brudny,
oprawa, wyprawa, uprasować, obroża, obrona, obraz,

 

 

brudna praca dobra prasa
prosty drut prędki brat
brukowana droga     próbny wydruk
oprawa obrazu próbna praca

Zdania:

Bronek jest brudny.
Ten obraz jest ładnie oprawiony.
Mama stwierdziła brak broszki.

Frazy:

dobry krawiec, krem cytrynowy, granatowy krawat, mokry krokus;

Zdania:

Krowa skubie mokrą trawę.
Na trawie leżą grabie.
Koło bramy uciekł gryzoń.
Hydraulik naprawił zepsuty kran.

itd.

Ćwiczyć należy także spółgłoskę „r” w sąsiedztwie samogłosek: ra, ro, re, ru, ry.

Przykładowe wyrazy do ćwiczeń głoski „r” w połączeniach samogłoskowych.

 

nagłos śródgłos wygłos
rama, radio, rasa, ropa, rondel, rak, rów, ruch, rózga, ręka, rękawiczka, ryś, ryż, rysunek para, kara, teren, parasol, pióro, aparat, pora tor, por, wór, kur, mur, żur, bór

Frazy:

prosta rama dziurawy rondel
równa kreska     groźny ryś
twardy ryż różowa rękawiczka
czarna ropa  

Zdania:

Teren był ogrodzony murem.     W torebce jest pióro i atrament.
Drwale wracają z boru. Romek karmi kury.

Ćwiczenia powtarzania i poprawnego czytania można uatrakcyjnić różnego rodzaju zagadkami, rebusami, uzupełniankami, krzyżówkami, układankami. Ich celem będzie nie tylko kształcenie poprawnego mówienia, ale również rozwijanie myślenia, pamięci, koncentracji uwagi.

Oto przykładowe zadania do wykonania:

 Zagadki:

  1. Najlepszym lekarzem złamanego ołówka jest… (temperówka).
  2. Znak zodiaku chodzący tyłem… (rak).
  3. Mam rude futerko, w małej dziupli mieszkam, lubię łuskać szyszki i chrupać orzeszki… (wiewiórka).
  4. Unosi szybowce, popycha żaglowce, obraca wiatraki – siłacz z niego taki… (wiatr).
  5. Bywa w łatki, bywa czarna – daje mleko… (krowa).
  6. Wisi w łazience, wycierasz nim ręce… (ręcznik).
  7. W dzień słoneczny, zapomniany, w niepogodę chodzi z nami… (parasol).

 

Przykładowe teksty do czytania:

  1. Rodzice Alberta i Marysi mają małe gospodarstwo. Hodują krowę, konia, kury. Mają także owcę i barana. Niedaleko od domu jest także działka. Rosną na niej truskawki, ogórki, rabarbar, marchewka, pietruszka, pory. W ogrodzie są stare grusze, jabłonie, czereśnie i kilka krzaków agrestu. Pani Krystyna dba także o ogródek kwiatowy. Jej ulubione kwiaty to stokrotki, bratki, astry, a przede wszystkim róże – kremowe, różowe, bordowe i czerwone.
  2. Samotny strach.
    Strach na wróble
    wieczorem
    stoi pełen smutku,
    bo strach
    strach ogarnął
    w działkowym ogródku.
    Tak przykro stać samemu,
    gdy wiatr, gdy deszczyk moczy…
    żeby choć jeden wróbel pojawił się w nocy!
    /Wincenty Faber/

III. Stoi strach na wróble
Stoi strach na wróble,
stoi przy wisience.
podparł się na kiju,
rozkrzyżował ręce.

A wróblaszki, złodziejaszki
przyleciały całą zgrają
i nad strachem wydziwiają
„ćwir – ćwir – ćwir!…”
/Janina Porazińska/

Źródło: https://chomikuj.pl/a.brzezicka/Logopedia/Terapia+logopedyczna