Kiedy potrzebna jest pomoc logopedy?

Wadliwa wymowa nie tylko utrudnia dziecku nawiązywanie kontaktów z otoczeniem i rówieśnikami, ale może nieść za sobą konsekwencje w trudnościach związanych z nauką czytania i pisania, , co skutkować możne zaniżoną samooceną  dziecka i zniechęca do dalszej nauki.

Zaburzenia mowy mogą być różne, od drobnych nieprawidłowości w wymawianiu głosek po głębokie wady, które utrudniają kontakt z otoczeniem.

Podstawowe informacje kiedy należy zasięgnąć opinii logopedy?

Kiedy dziecko trzyletnie:

  • Nie mówi lub mówi niewiele.  rzeczywistości dziecko w wieku trzech lat powinno już mówić. Logopeda powinien określić przyczyny opóźnionego rozwoju mowy. Niezbędna jest pomoc w rozwijaniu mowy.
  • Podczas mówienia wysuwa język między zęby (wymawiając głoski: s,z,c,dz, ś,ź,ć,dź, sz,ż, cz,dż, t,d,n,l). W czasie artykulacji tych głosek język znajduje się między zębami, wyrazy wymawiane są nieprawidłowo. Taka wada wymowy nie mija sama. Im dłużej dziecko tak mówi, tym trudniej będzie mu nauczyć się prawidłowej formy artykulacji.

Kiedy dziecko czteroletnie:

  • Zmiękcza wyrazy, mówi „sianki” zamiast sanki, „ziamek” zamiast zamek, dziecko w tym wieku nie powinno już zmiękczać głosek s,z,c,dz.
  • Stosuje zamiennie głoski:
  • mówi „tot” zamiast kot, „duma” zamiast guma to już najwyższy czas aby nauczyło się wymawiać głoski „k” i „g,
  • mówi „kom” zamiast dom, „gach” zamiast dach. Czterolatek powinien wymawiać głoski „t” i „d”.
  • mówi „łoda” zamiast woda. Nie powinno już zastępować głoski „w” przez „ł”,
  • mówi „jody” zamiast lody. Dziecko powinno już umieć wymawiać głoskę „l”.
  • natomiast „lowel” zamiast rower jeszcze może występować,  bowiem dziecko ma czas do 6-go roku życia na to, aby nauczyć się wymawiać głoskę „r”.

Kiedy dziecko pięcioletnie:

  • Nie wymawia głosek szeregu szumiącego. Około połowa dzieci nie wymawia głosek sz, ż, cz, dż, r zastępując je innymi głoskami. Mówi, np. „zeka” zamiast rzeka, „capka” zamiast czapka.
  • Wymawia wyrazy z głoskami sz, ż, cz, dż z dziwnym brzmieniem? Być może nieodpowiednio układa język, realizując np. wymowę dorsalną lub boczną. Taka wymowa może dotyczyć także głosek: sz, c, dz.
  • Mówi „lęka” zastępując głoskę „r” głoską „l”? Jest to najtrudniejsza głoska do wypowiedzenia przez dziecko, pojawia się w mowie najpóźniej.
  • Wymawia głoskę „r” w dziwny sposób np. „po francusku”? Każda zła realizacja tej głoski podlega korekcie.
  • Mówi „samek”, zamiast zamek, „foda” zamiast woda, „sima” zamiast zima. Dziecko w tym wieku nie powinno zamieniać głosek dźwięcznych na bezdźwięczne.
  • Dziecko nie mówi płynnie, zacina się, powtarza wyrazy. Tylko logopeda może określić, czy jest to niepłynność rozwojowa, czy jąkanie, a także udzielić odpowiednich wskazówek rodzicom.
  • Mówi niezrozumiale. Mowa dziecka pięcioletniego powinna być zrozumiała.
  • Mówiąc opuszcza w wyrazach trudniejsze głoski. Jest to normalne zjawisko dla dzieci w wieku 3, 4 lat. W wieku 5 lat niedopuszczalne. Także opuszczanie sylab czy przestawianie ich.

Dziecko sześcioletnie:

  • Około 20 % dzieci nie wymawia jeszcze głosek sz, ż, cz, dż, r, natomiast już powinno.
  • Powinno umieć budować wypowiedzi poprawne pod względem logiki i składni.

Dziecko siedmioletnie.

  • Wymowa powinna być prawidłowa.
  • Wszystkie głoski mówione prawidłowo, czysto, bez zniekształceń, bez zastępowania przez inne głoski. Jeśli zauważyli Państwo w/w objawy u swoich dzieci oznacza to, iż niezbędna będzie konsultacja logopedyczna.

Co jeszcze powinno zaniepokoić rodziców?

  • Dziecko w czasie mówienia wysuwa język między zęby.
  • Mówi przez nos, ma otwarte usta (gdy nie ma kataru), oddycha buzią
  • Budowa narządów artykulacyjnych odbiega od normy (np. wady zgryzu, krótkie wędzidełko).
  • Dziecko porozumiewa się za pomocą gestów, prostych sylab, nie rozumie, co do niego mówisz (brak rozumienia mowy jest niepokojący – sprawdzić wówczas należy, czy dziecko dobrze słyszy).

Nawet nieznaczne trudności, jeśli nie są usunięte w porę, utrzymują się i stają się utrwalonymi wadami wymowy.

Jakie są przyczyny problemów z wymową?

  • Zbyt długie karmienie butelką.
  • Zbyt długie ssanie smoczka.
  • Ssanie kciuka.
  • Dłużej utrzymujący się katar.
  • Przerośnięty trzeci migdał .
  • Problemy z przerośniętymi migdałkami podniebiennymi.
  • Infantylny sposób połykania – wsuwanie czubka języka między zęby.
  • Wada zgryzu.
  • Zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe lub wędzidełka wargowe.
  • Wczesna próchnica zębów mlecznych.
  • Rozszczep podniebienia lub /i warg.
  • Nieprawidłowe oddychanie.
  • Niedosłuch.
  • Dostarczanie nieprawidłowych wzorców wymowy (mówienie zdziecinniałe do dziecka).

Skuteczność terapii logopedycznej zależy od :

  • Rodzaju wady wymowy lub/i/ zaburzenia mowy.
  • Sprawności umysłowej dziecka.
  • Sprawności aparatu artykulacyjnego.
  • Prawidłowej szczegółowej diagnozy.
  • Systematyczności w uczęszczaniu na zajęcia logopedyczne i ćwiczeń z dzieckiem w domu.
  • Wczesnego rozpoczęcia terapii.
  • Aktywnego i świadomego udziału zarówno rodzica jak i dziecka w terapii.

Czas trwania terapii zależy od:

  • Rodzaju zaburzenia.
  • Rozległości deficytów.
  • Wieku dziecka, w którym zgłoszono je na terapię.
  • Współpracy rodziców z terapeutą.
  • Systematyczności w ćwiczeniach z dzieckiem.

 

logopeda/ neurologopeda mgr Agnieszka Szczeglik

 

Reklamy