Ćwiczenia na pionizację języka

Pionizacja języka jest ruchem unoszenia czubka języka w kierunku podniebienia, tak, jak unosi się go podczas wymowy słowa Ala, Ola. Tylko spionizowany język spełnia swoje funkcje podczas połykania, oddychania oraz mówienia. Wiele dzieci otrzymuje od  logopedy zalecenia pionizowania języka jako wstępne ćwiczenia  przed dalszym postępowaniem logopedycznym. Przyczyny braku takich ruchów języka są różne. Najczęściej obserwowanymi  są krótkie wędzidełko podjęzykowe, które uniemożliwia uniesienie języka  lub niska sprawność mięśni narządów artykulacyjnych.
Należy pamiętać o tym, że język to mięsień, dlatego – dobierając odpowiedni zestaw ćwiczeń i wykonując je odpowiednio często, można usprawnić ruchy języka i tym samym pionizować go w celu uzyskania odpowiedniej sprawności do kolejnego etapu realizacji prawidłowej artykulacji.

Jak ćwiczyć?

Ćwiczenia na pionizację języka

  1. Wesoły konik – kląskanie (ważne jest aby buzia była otwarta)
  2. Samochód na parkingu –  język udaje, że jest samochodem, który może zaparkować tylko w jednym specjalnym miejscu: na wałku dziąsłowym. (Jeśli dziecko nie może trafić językiem na wałek dziąsłowy, to wskazujemy dotykając palcem, tłumaczymy, że na górce, za górnymi ząbkami. Ważne aby buzia była otwarta)
  3. Ciekawski język – język chce dotknąć do nosa, dotyka górnej wargi i górnych zębów – naprzemiennie, następnie zagląda do gardła (kilkakrotnie powtarzamy to ćwiczenie)
  4. Liczenie górnych ząbków – czubek języka dotyka po kolei wszystkich ząbków na górze (ważne aby buzia była otwarta)
  5. Muchomorek – rysujemy kropki czubkiem języka na podniebieniu
  6. Śrubokręt – język jest śrubokrętem, który wkręca śrubkę do sufitu w buzi
  7. Język alpinista – język wspina się coraz wyżej- od górnych ząbków w kierunku gardła
  8. Schody – pierwszy schodek jest tuż za zębami, drugi na wałku dziąsłowym, trzeci na podniebieniu
  9. Pędzelek – język maluje sufit w buzi (podniebienie)
  10. Piłka – język udaje piłkę, odbija się od podłogi i od sufitu (od dna jamy ustnej i od podniebienia)
  11. Łopatka – wyjmujemy język z buzi starając się aby kształtem przypominał łopatkę, podnosimy jego brzegi, w środku tworzy się zagłębienie
  12. Młotek – szybkie uderzanie czubkiem języka w wałek dziąsłowy – buzia otwarta (język udaje młotek, który wbija gwoździa)

 

 

Ćwiczenia pionizujące język – smaczna gimnastyka dla języka

 

  1. Przytrzymywanie czubkiem języka na wałku dziąsłowym, ssanie np. cukierka pudrowego, posypki do ciasta itp. (buzia otwarta)
  2. Odklejanie czubkiem języka z wałka dziąsłowego np.: chrupka, opłatka, wafelka, czekolady
  3. Lizanie loda, lizaka tak aby język przemieszczał się z dołu do góry, natomiast lizak ma być nieruchomo
  4. Oblizywanie talerzyka np.: smarujemy talerzyk nutellą, miodem itp., dziecko ma oblizać talerzyk kierując językiem z dołu do góry
  5. Oblizywanie górnej wargi – smarujemy górną wargę np.: nutellą, dżemem, miodem, jogurtem, zadaniem dziecka jest dokładne oblizanie górnej wargi

 

Reklamy

Okres swoistej mowy dziecięcej

Po okresie przygotowawczym (0-9 miesiąca życia płodowego), melodii (0-1 roku życia), wyrazu (1-2 roku) i zdania (2-3 roku), nadchodzi dłuższy, bo trwający do wieku ok. 7 lat czas nazywany okresem swoistej mowy dziecięcej.

Neologizmy dziecięce
W okresie swoistej mowy dziecięcej maluch zdobywa nie tylko świadomość językową, ale i metajęzykową. Oznacza to, że staje się świadome faktu intencjonalnego używania języka. Zwłaszcza na początku tego etapu, gdy tworzy wiele neologizmów, przestawiając sylaby lub łącząc wyrazy. Radosna twórczość owocuje stwierdzeniami typu: „pomasłowałem chleb”. Dziecko wymyśla nowe określenie na zasadzie analogii do innych wyrazów – ich znaczeń bądź formy gramatycznej – i co najciekawsze robi to nieświadomie, spełniając przy tym wymogi systemu językowego (mimo że takie słowo nie istnieje, jest poprawne gramatycznie).
Rok za rokiem
Trzyletnie dziecko posiada już całkiem spory zasób słów (ok. 1000), używa form odmienionych przez przypadki, czasów i liczb. Wciąż jednak może stosować wymiennie niektóre samogłoski, mieć problemy z „r” lub zbitkami spółgłoskowymi. Ilość błędów zmniejsza się z czasem, mogą się one jednak pojawiać jeszcze w wieku przedszkolnym.
W wieku czterech lat mowa dziecka ma szansę być już w pełni rozwiniętą, maluch może nawet rozpocząć naukę języka obcego. Wciąż jednak mogą się pojawiać problemy z artykulacją niektórych głosek, np. s, c, z, sz, cz, dz, dż, ż. Pojawiają się błędy charakterystyczne dla okresu wczesnodziecięcego, ale i umiejętność, np. opowiedzenia historii.
Piąty rok to triumf w wymawianiu problemowych w czwartym roku głosek, choć najlepiej mogą jeszcze wychodzić dziecku nie w wyrazie, ale oddzielnie. Głoska „r” często pojawia się w mowie właśnie teraz, choć wciąż może sprawiać problemy.
Piąty i szósty rok to okres indywidualizacji mowy – zależnie od tego, na ile rodzice pomogą dziecku w jej kształtowaniu, będzie mówić płynnie, albo mieć problemy z wymawianiem wyrazów w zrozumiały sposób.
Sprawność komunikacyjna
Tempo rozwoju jest różne, ale należy przede wszystkim pamiętać, by nie utrwalać złych nawyków artykulacyjnych i nie przedłużać tzw. okresu bełkotania rozwojowego. Natomiast siedmioletnie dziecko powinno wymawiać prawidłowo każdą głoskę. Zasób słów w tym okresie powiększa się do ok. 6000, dziecko nie przestawia już sylab, nie tworzy neologizmów. Zwiększają się za to jego zdolności komunikacyjne – potrafi przybrać swoją intencję w słowa, pozdrowić znajomą osobę, zadać pytanie wykorzystując poprawnie akcent, porozmawiać z kimś przez telefon. Wciąż odwołuje się do mimiki i wyraźnych gestów, jednak mowa jest zdecydowanie bardziej zrozumiała.

http://logopeda.pl/Okres-swoistej-mowy-dzieciecej,695
Źródło: www.wieszjak.pl

Rozwojowa niepłynność mówienia – powód do troski, nie do lęku

W rozwoju dziecka, w okresie kształtowania się mowy można zaobserwować pewne specyficzne trudności związane z opanowaniem przez nie systemu językowego. Jednym z takich zjawisk jest niepłynność w mówieniu, którą charakteryzuje: powtarzanie sylab i wyrazów, przeciąganie głosek, pauzy, powtórki, wtrącenia (Z.Tarkowski, 1997).

Zdarza się, że przerażeni tą sytuacją rodzice nie wiedzą, jak należy postępować. Trudno imw takiej sytuacji udawać, że nie słyszą niepłynnego mówienia. Czują wówczas niepokój i strach, wpadają w panikę. Obawiają się, że niepłynność w mowie dziecka utrwali się i będzie przeszkodą w jego rozwoju. Warto wiedzieć, że dziecko w wieku przedszkolnym jest nieświadome występującej w jego wypowiedzi niepłynności. Niektórzy rodzice zauważając niepłynność w mowie dziecka popełniają błędy np. proszą żeby dziecko mówiło wolniej lub żeby powtórzyło słowo jeszcze raz. Taka sytuacja wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie malucha. Zaczyna ono bać się mówienia, powstaje lęk przed wypowiadaniem się – czyli błędne koło: dziecko boi się mówić, aby nie zająknąć się, a zająknięcia powstają z powodu lęku przed wypowiadaniem się. Niewłaściwa reakcja otoczenia może utrwalić niepłynność w mówieniu dziecka. Jeżeli rodzice postępują właściwie, czyli nie zwracają uwagi na niepłynność, wówczas zmniejsza się ona razem z nabywaniem przez dziecko znajomości języka.

Czym jest niepłynność mówienia?

Niepłynność mówienia jest zaburzeniem swobodnego przechodzenia od jednego elementu wypowiedzi do drugiego oraz zakłócenie jej tempa i rytmu. Objawy niepłynnego mówienia mogą być spastyczne (skurczowe) lub niespastyczne (nieskurczone). Skurcze spastyczne występują wtedy, kiedy niepłynności mówienia towarzyszy nadmierne napięcie mięśniowe. Skurcze niespastyczne występują bez oznak nadmiernego napięcia emocjonalnego i mięśniowego.

Rozwojowa niepłynność mówienia ma postać niespastyczną, łagodną.

Za normalną niepłynność w mówieniu możemy uznać taką, która jest niezauważalna i występuje rzadko. Mówienie płynne to takie, kiedy wypowiedź jest budowana w odpowiednim tempie i rytmie. Charakteryzuje się swobodnym przechodzeniem od jednego elementu wypowiedzi do następnego.

Rozwojowa niepłynność mówienia powstaje wskutek intensywnego rozwoju mowy u dziecka.

Symptomy rozwojowej niepłynności mówienia:

  • Powtarzanie sylab np. da-da-daj mi lalę; ma-ma-ma-mo
  • Powtarzanie głosek np. a-a-a; y-y-y
  • Powtarzanie wyrazów np. daj daj mi lalę
  • Przeciąganie głosek np. mmmam lalę
  • Pauzy – wyraźnie przerwy miedzy wyrazami
  • Blokowanie wyrazów np. d…daj mi lalę
  • Wtrącenia np. eee daj mi no lalę

Jakie są przyczyny niepłynności mówienia? (wg Z.Tarkowskiego, 1997; Z.M.Kurkowskiego, 2003)

Dziecko:

  1. Pomimo, że chce mówić, nie ma motywacji do mówienia, bo nie wie o czym mówić(zaburzenia procesu motywacyjnego)
  2. Wie, o czym mówić, ale nie wie jakich słów i reguł gramatycznych użyć, ma trudności z właściwym doborem elementów językowych (zaburzenia językowe semantyczno-syntaktyczne)
  3. Nie może wyartykułować dźwięków, brakuje synchronizacji mówienia z myśleniem(zaburzenia motoryczne)
  4. Czuje dyskomfort podczas mówienia, odczuwa lęk przed mówieniem (zaburzenia emocjonalne)
  5. W nowej sytuacji, z nowymi osobami ma trudności w wypowiadaniu się (zaburzenia umiejętności komunikacyjnych)
  6. Ma trudności z kontrolą słuchową własnej wypowiedzi (zaburzenia kontroli wypowiedzi)

Jak postępować? Wskazówki dla rodziców – propozycje

  1. Zachować spokój w momencie pojawiającej się niepłynności w wypowiedzi dziecka
  2. Nie zwracać uwagi dziecka na niepłynności w mówieniu np. kiedy dziecko mówi – nie należy prosić, by prawidłowo powtórzyło niepłynnie wypowiedziane słowa
  3. Przytulić dziecko, wziąć na kolana i rozmawiać o tym, co chciało opowiedzieć, mówić spokojnie wydłużając samogłoski, wolno np. „aach taak, chciaałeś mi oopoowieedzieeć, coo dziś roobiiiłeeś  w doomuu” – mówić do dziecka czule
  4. Słuchać tego, o czym dziecko chce opowiedzieć, a nie jak mówi
  5. Ograniczać nadmiar bodźców (programy telewizyjne, programy komputerowe – szczególnie wywołujące napięcie, strach)
  6. Przestrzegać stałego rytmu dnia (pory posiłków, odpoczynku), żyjemy przecież w rytmach: styczeń, luty, marzec, (…); poniedziałek, wtorek, środa, (…), rano, południe, wieczór itp.
  7. Bawić się z dzieckiem w domu przy spokojnej muzyce w tle
  8. Dostrzegać mocne strony dziecka, stosować pochwały np. „bardzo podoba mi się jak posprzątałeś zabawki, jesteś w tym mistrzem, brawo”.
  9. Organizować wspólne zabawy na świeżym powietrzu, w piaskownicy, nad wodą
  10. Mówić do dziecka …również szeptem
  11. Zachęcać do zabaw oddechowych – dmuchanie na piórka, wiatraczki, waciki, bibułki; grać na organkach, harmonijce, flecie
  12. Grać z dzieckiem na instrumentach perkusyjnych – zabawy w odtwarzanie rytmów
  13. Układać z dzieckiem rytmy z: klocków, patyczków, kapsli po sokach, obrazków, zabawek, np. „klocek, klocek, kapsel, klocek, klocek, kapsel – następnie wolno przeczytać ułożony rytm”
  14. Śpiewać z dzieckiem znane piosenki, mówić wierszyki, rymowanki – w tempie umiarkowanym i wolnym
  15. Starać się lepiej rozumieć własne dziecko, pomóc mu w wyrażaniu uczuć, nazywać je np. „rozumiem, że jesteś niezadowolony”
  16. Stosować masaże rozluźniające napięcie ciała
  17. Mówić dziecku, że jest: wyjątkową córeczką, wyjątkowym synkiem
  18. Zachęcać dziecko do współpracy, do samodzielności – nie wyręczać w prostych czynnościach – umożliwiać odnoszenie sukcesów (nawet bardzo drobnych) np. podczas samodzielnego ubierania się, pozwolić dokonywać wyborów
  19. Dbać o dobry klimat we własnym domu, by dziecko czuło się w nim bezpiecznie
  20. Zasięgnąć porady psychologa i logopedy, by upewnić się, czy postępujemy właściwie

Najlepszym miejscem pod słońcem na ziemi jest dom, w którym rodzice potrafią skutecznie wykorzystać rutynowe, codzienne czynności do budowania w dzieciach zdrowych, ludzkich uczuć.” G.Mac Donald (J.Sakowska, 1997)

autor: Zenobia Bogdanowska, logopeda

Literatura:

  1. Biddulph S.: Sekrety szczęśliwego dzieciństwa. Dom wydawniczy REBIS, Poznań 1997
  2. Byrne R.: Pomówmy o zacinaniu. PZWL, Warszawa 1989
  3. Chęciek M.: Jąkanie. Diagnoza – Terapia – Program. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2007
  4. Faber A., Mazlish E.: Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. Media Rodzina of Poznań, Poznań 1997
  5. Kostecka W.: Dziecko i jąkanie. PTL, Lublin 2000
  6. Kurkowski Z.M.: Próba Sylabowa do Oceny Niepłynności Mówienia. IFPS, Warszawa 2003
  7. Lichota E.J.: Profilaktyka jąkania i niepłynności mówienia. Wyd. Harmonia, Gdańsk 2008

8. Pietrus B.: Powszechny dostęp do leczenia zaburzeń w komunikowaniu się osób jąkających się w Polsce – fikcja czy realna rzeczywistość? [w:] Gajda S., Markowski A., Porajski-Pomsta J. red., Polska polityka komunikacyjnojęzykowa wobec wyzwań XXI wieku, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2005

  1. Sakowska J.: Szkoła dla rodziców i wychowawców. CMPPP MEN, Warszawa1999
  2. Tarkowski Z.: Jąkanie wczesnodziecięce. WSiP, Warszawa 1997

11. Zeszyty metodyczne, nr 7. Szkoła dla rodziców i wychowawców. Niezbędnik dla uczestników warsztatów, CMPPP, Warszawa 2008

  1. http://www.frogos.org.pl
  2. http://www.logopeda.pl
  3. http://www.logopeda.org.pl
  4. http://www.ppp2.ovh.org

autor opracowania: Zenobia Bogdanowska

Artykuł ukazał się również w: Bogdanowska Z.: Rozwojowa niepłynność mówienia – powód do troski nie do lęku,  [w:] Kajet – Warmińsko-Mazurski Informator Oświatowy Nr 4/2009 (81) oraz na str. http://www.logopeda.pl ; http://www.frogos.org.pl

Świadomość rodzicielska

Między rozwojem mowy a rozwojem czynności umysłowych istnieje ogromna zależność. Mowa wywiera wpływ na powstawanie i kształtowanie się takich czynności umysłowych jak: spostrzeganie, wyobrażanie, porównywanie i wnioskowanie.

Mowę czasem nazywa się narzędziem myślenia, gdyż właśnie w słowach krystalizują się myśli. Dlatego też, jeżeli rozwój mowy dziecka nie przebiega normalnie, jeżeli dziecko do 5 roku życia nie przejawia zainteresowania poprawnym sposobem mówienia, a widoczne są jakieś wady wymowy, należy zgłosić się do logopedy.

W każdym domu powinien być numer telefonu logopedy; specjalisty, który równolegle z kontrolami lekarskimi, powinien sprawdzać rozwój mowy dziecka. Często rodzice nie uświadamiają sobie tego, ze ich dziecko ma wadę wymowy, są tak osłuchani z wymowa dziecka, że nawet jeżeli mowę ono zniekształca uważają oni ja za normalną. Inni natomiast wiedzą, że ich dziecko źle wymawia, ale cierpliwie czekają aż z tego wyrośnie. W którym wiec momencie zdecydować się na wizytę logopedyczną?

Tu zdania są podzielone. Bywają rodzice, którzy czekają aż problem samoistnie minie, co sprzyja utrwalaniu się wady i sprawia, że jej likwidacja będzie wymagała w przyszłości od nich samych i dziecka więcej czasu i pracy. Bywają też tacy, którzy zgłaszają się po poradę już z 3-latkiem, gdyż zaniepokojeni są faktem, że jeszcze nie wymawia głosek: sz, ż, cz, dż lub r. W tej drugiej sytuacji uzyskają rodzice poradę taką, że ich dziecko ma prawo w wieku 3 lat ma prawo nie wymawiać głosek szumiących oraz r, o ile nie ma innych problemów, to z poprawą wymowy rzeczywiście można jeszcze jakiś czas poczekać i to logopeda powinien zadecydować jak długo.

Wizyta u logopedy jest konieczna nawet wtedy, gdy wszystko wydaje się, że jest w porządku. Niestety, nie każdy to wie i często dziecko trafia do logopedy po raz pierwszy dopiero w przedszkolu, czyli w wieku 6 lat, z już utrwalonymi wzorcami artykulacyjnymi.

Pamiętajmy drodzy rodzice i wychowawcy o współpracy z logopedą. Terapia logopedyczna nie boli. Postawienie diagnozy przez logopedę jest pierwszym krokiem w określeniu rozwoju dziecka na płaszczyźnie językowej. Kolejny krok to ustalenie indywidualnego programu terapii i dobranie odpowiednich ćwiczeń, które będą wspomagać i usprawnić narządy artykulacyjne i usuną nieprawidłową wymowę. Niezmiernie ważna jest tu systematyczność w ćwiczeniach i rzetelność pracy ze strony rodzica i to właśnie ona w decydującej mierze decyduje o długości i skuteczności terapii.

W zasadzie logopeda podobnie jak psycholog i lekarz pediatra, powinien towarzyszyć dziecku już w jego pierwszych miesiącach życia i wcale nie dotyczy to tylko dzieci z grupy ryzyka. Jeśli niestety tak się nie stanie to musicie tym bardziej sumiennie i uczciwie podchodzić do ćwiczeń i zajęć terapeutycznych. Niestety taka sytuacja jest u nas normą. Dobra opieka specjalisty, systematyczność w ćwiczeniach i poważne traktowanie dziecięcych problemów i dramatów z mową pozwoli na harmonijny rozwój waszego dziecka, a potem młodego człowieka.

Zapobieganie i korekcja wad wymowy, to również w prostej zależności zapobieganie ewentualnym trudnościom czy niepowodzeniom szkolnym, bowiem zawsze dziecko źle mówiące popełnia błędy w pisaniu, a kiedy słabo czyta może mieć trudności w rozumieniu tekstów lub przejawiać zahamowania w spontanicznym wypowiadaniu się.

Terapię logopedyczną należy traktować bardzo poważnie, nie bagatelizować ćwiczeń i zaleceń logopedy. Utrzymujące się u dziecka wady lub zaburzenia mowy mogą doprowadzić do zaburzeń w kontaktach z rówieśnikami, wyobcowania, osamotnienia, spowodować niższą samoocenę czy też spowodować poważne problemy szkolne .

W rozwoju mowy ogromną rolę spełnia środowisko, w jakim się dziecko wychowuje, a codzienny kontakt z rodziną i rówieśnikami dostarcza nowych doświadczeń i pozwala nabywać wiele nowych umiejętności językowych. Często osoby, od których dzieci oczekują wsparcia (rodzice, nauczyciele, wychowawcy) nie mają dostatecznej wiedzy i umiejętności, aby rozpoznać powstające zaburzenia w odpowiednim czasie. Jednak nawet problemy zostają rozpoznane działania podejmowane są zbyt późno. Co prawda dzieci są w stanie nauczyć się poprawnej wymowy pod warunkiem, że są naprawdę zaangażowane w terapię, ale problemy dydaktyczne, emocjonalne i społeczne pozostają na całe życie. Konieczna jest współpraca logopedy z nauczycielami, zapewnienie doradztwa i pomocy o charakterze terapeutycznym i instruktażowym: współpraca z rodzicami w formach: spotkań, pogadanek, gazetki, biuletynu wewnętrznego o tematyce logopedycznej, udostępnianie wykazu literatury dotyczącej rozwoju mowy dziecka, bieżącej informacji o postępach dzieci uczestniczących w terapii logopedycznej, umożliwienie rodzicom obserwacji zajęć terapeutycznych, udzielanie porad i wskazówek.

Rodzicom powinno zależeć na jak najlepszym przygotowaniu dziecka do podjęcia nauki szkolnej, powinni być zainteresowani pracą stymulującą rozwój mowy dziecka na tyle, aby mogli powodzić profilaktykę logopedyczną poprzez interakcję ze swoimi dziećmi i współpracę z logopedą.
Aby terapia logopedyczna odniosła efekt niezbędna jest ścisła współpraca rodziców z logopedą. Po każdorazowych ćwiczeniach w gabinecie logopedycznym przekazywane są wskazówki do pracy z dzieckiem w domu. W znacznej mierze od stosowania się do tych zaleceń zależne są rezultaty terapii logopedycznej. Rodzice mają za zadanie utrwalenie z dzieckiem opracowanego w gabinecie logopedycznym materiału, gdyż tylko wtedy, można przejść do następnego etapu ćwiczeń.

W ramach ćwiczeń domowych bardzo ważna jest systematyczność i konsekwencja. Lepsze i szybsze efekty osiąga się, gdy ćwiczenia domowe prowadzone są codziennie przez 15-20 minut. Ćwiczenie raz czy dwa razy w tygodniu po godzinie nie daje zadawalających rezultatów. Należy pamiętać, że ćwiczenia powinny przebiegać w atmosferze spokoju i zrozumienia trudności dziecka. Pośpiech i nerwowość utrudniają przyswajanie materiału. Dzieci należy chwalić nawet za minimalne osiągnięcia, co znacznie mobilizuje do wysiłku.

Źródło: www.logopeda-warszawa.pl
Image: www.freedigitalphotos.net

Wpływ alergii na wady wymowy

Zatkany nos, świszczący oddech, kaszel, katar, pokrzywka… Jednym słowem – ALERGIA. Pierwsze objawy mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia dziecka, czyli wtedy, kiedy utrwalają się nawyki prawidłowego oddychania, ssania, połykania, czy żucia. Wszystkie te czynności mają ścisły związek z późniejszą artykulacją.

Dziecko, które ma stale niedrożny nos, wyrabia sobie nawyk oddychania przez usta. Jest wówczas bardzo podatne nachoroby górnych dróg oddechowych, przerost migdałków podniebiennych oraz trzeciego migdała. To z kolei przyczynia się do powstawania stanów zapalnych ucha środkowego, osłabienia słyszenia, a co za tym idzie braku autokontroli słuchowej u dziecka oraz braku poprawnego odbioru dźwięków mowy. Jeśli dziecko niepoprawnie lub niewyraźnie słyszy głoski, może je deformować.

Stany zapalne górnych dróg oddechowych sprzyjają powstawaniu seplenienia międzyzębowego, czyli tendencji do wsuwania języka między zęby lub wargi. Widoczne jest to szczególnie przy wymowie głosek s, z, c, dz; sz, ż, cz, dż.

Wymowa międzyzębowa może także pojawić się w głoskach: ś, ź, ć, dź, t, d, n, a nawet r.

U dzieci oddychających przez usta, język ułożony jest płasko na dnie jamy ustnej. Umożliwia to swobodny przepływ powietrza. Przypomnijmy jednak, że jego prawidłowa pozycja (w czasie oddychania przez nos) to ułożenie „na górze” – przy podniebieniu. Język spoczywający na dnie jamy ustnej staje się mało ruchliwy. Dziecko ma trudności z uniesieniem go, co znacząco wpływa na realizację głosek, które tego wymagają (sz, ż, cz, dż, l, r). Zostają one całkowicie pomijane lub zdeformowane. Kolejnym problemem są trudności w połykaniu, a nawet żuciu pokarmu, który nie jest odpowiednio transportowany w kierunku zębów trzonowych.  Płaskie ułożenie języka i jego stałe napieranie na zęby przyczynia się do powstawania wad zgryzu – najczęściej zgryzu otwartego.

Nieprawidłowy sposób oddychania odbija się także na samopoczuciu i zachowaniu dziecka. Niedotlenione, bywa nerwowe i niespokojne. Może mieć trudności z koncentracją i nauką.

Stale obserwujmy naszego małego alergika. Prócz opieki medycznej, czy ortodontycznej, warto skonsultować się z logopedą, który pomoże wykształcić prawidłowe funkcje oddechowe, sposób połykania i żucia. Ponadto wzmocni mięśnie narządów artykulacyjnych i w razie potrzeby skoryguje istniejące wady wymowy.

 

Żródło: ulogopedy.pl

Rotacyzm

Rotacyzm

Rotacyzm (reranie) –  jest to wada wymowy charakteryzująca się nieprawidłową realizacją  głoski [r]. Bezpośrednią przyczyną rotacyzmu jest niedostateczna sprawność ruchowa czubka języka, który nie jest w stanie wykonać drobnych, subtelnych ruchów wibracyjnych niezbędnych do wytworzenia prawidłowego [r]. Niezwykle ważna jest również budowa anatomiczna języka. Prawidłowa bowiem artykulacja głoski [r] nie będzie możliwa przy zbyt dużym i grubym języku, wzmożonym lub osłabionym napięciu czy krótkim wędzidełku. Wadliwa wymowa głoski [r] wynikać może także z obniżonego poziomu słuchu, słabej koncentracji na dźwiękach mowy, opóźnionego rozwoju ruchowego, umysłowego a także może być efektem nieprawidłowych wzorców wymowy osób z otoczenia dziecka.

Głoska [r] jest dźwiękiem trudnym pod względem artykulacyjnym. Zazwyczaj pojawia się najpóźniej w zasobie dźwiękowym dziecka około 5 – 6 roku życia. Wcześniej bywa ona zastępowana kolejno przez głoski [j] oraz [l], które stanowią formę rozwojową głoski [r]

Wyróżniamy:

  • pararotacyzm, polegający na zastępowaniu (substytucji) głoski r innymi głoskami wymawianymi prawidłowo np.: j, ł, d, w, np. rower – jowel;
  • mogirotacyzm, czyli opuszczanie (elizja) głoski r. Głoska r nie istnieje w systemie fonetycznym danej osoby: przykład: ryba – yba;
  • rotacyzm właściwy, który polega na deformacji głoski r i tworzeniu dźwięku nie występującego w systemie fonetycznym naszego języka. W skutek zmiany miejsca artykulacji głoska r powstaje w innym miejscu, zaś jej brzmienie jest zdeformowane. Wyróżniamy m.in:
  1. rotacyzm języczkowy (drgania wykonuje języczek znajdujący się na końcu podniebienia miękkiego),
  2. wargowy,
  3. międzyzębowy (czubek języka drga wsunięty między zęby),
  4. podniebienny (polega na zbliżeniu tylnej części języka do podniebienia miękkiego, które wibruje podczas artykulacji r),
  5. gardłowy (powstaje między nasadą języka a tylną ścianą gardła),
  6. policzkowy lub boczny (prąd powietrza skierowany jest w bok i wprawia w drgania policzki; podczas tej artykulacji drga czubek języka bądź krawędzie języka i jeden lub dwa policzki),
  7. nosowy (artykulacja głoski r swoim brzmieniem zbliżona jest do ng),
  8. krtaniowy,
  9. językowo-wargowy itp.

Określenia poszczególnych rodzajów rotacyzmu właściwego stanowią terminy kinetyczne, wskazujące na sposób powstawania wadliwej artykulacji głoski [r].

Głoska [r] powstaje wskutek szybkich i delikatnych uderzeń czubka języka o wałek dziąsłowy, znajdujący się za górnymi zębami. Do prawidłowej realizacji dochodzi wówczas, gdy język pozostaje szeroki, a jego boki dotykają zębów trzonowych, przyjmując stałą pozycję natomiast środkowa a zwłaszcza przednia część języka zostaje ruchliwa i elastyczna.

Wybrane ćwiczenia wstępne w przypadku terapii rotacyzmu:

1. Rozciąganie języka w jamie ustnej swobodnie tak, aby jego brzegi (boki) dotykały zębów trzonowych, a następnie wysuwanie szerokiego języka

2. Ujmowanie brzegów języka przez zęby trzonowe i delikatne żucie

3. Układanie szerokiego języka i wykonywanie wdechów i wydechów przy rozchylonych wargach

4. Ujmowanie brzegów języka przez zęby trzonowe i unoszenie czubka do wałka dziąsłowego

5. Przeliczanie przy użyciu języka górnych i dolnych zębów

6. „Czesanie”języka przez wysuwanie go i wsuwanie przez lekko zbliżone zęby

7. Zdmuchiwanie skrawków papieru z czubka języka

8. Unoszenie szerokiego języka za górne zęby

9. Kląskanie

10. Szybkie wymawianie dziąsłowych głosek (język wysoko uniesiony) [t] [d], [t] [d] [n] przy otwartych ustach.

Agnieszka Szczeglik

logopeda

Ćwiczenia i zabawy rozwijające mowę

Mowa stanowi sprawność wymagającą doskonalenia. Przyjmowanie jej prawidłowych wzorców poprzez osłuchanie się w najbliższym otoczeniu stanowi najważniejszą drogę do jej nabywania. Stopień rozwoju mowy zależy od wielu czynników m.in.:

  • Ogólnej sprawności narządów artykulacyjnych
  • Poziomu percepcji słuchowej, w skład której wchodzi: słuch fizjologiczny, słuch fonematyczny (mowny), pamięć słuchowa, umiejętność kojarzenia
  • Ogólnego rozwoju intelektualnego

Należy pamiętać, że rozwój mowy nie przebiega u wszystkich dzieci jednakowo: u jednych szybciej, u innych wolniej lub nieharmonijnie.

Pomiędzy trzecim a siódmym rokiem życia występuje okres swoistej mowy dziecka.

Dziecko trzyletnie porozumiewa się prostymi zdaniami, wymawia wszystkie samogłoski i spółgłoski p, pi, b, bi, m, mi, n, ni, f, fi, w, wi, t, d, n, l, li, ś, ź, ć, dź, j, k, ki, g, gi, ch.

Mowa dziecka czteroletniego będzie się już różniła pod względem dźwiękowym. Utrwalają się takie głoski jak: s, z, c, dz; dziecko nie powinno już wymawiać ich jak ś, ź, ć, dź. Pod koniec 4 roku życia pojawia się głoska r, a około 4, 5 roku życia – głoski sz, ż, , cz, dż, choć mogą być jeszcze zamieniane na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź. Dziecko nadal skraca wyrazy, przestawia głoski, upraszcza grupy spółgłoskowe. Występują też zlepki wyrazów  i nowotwory językowe.

 Mowa dziecka pięcioletniego jest już zrozumiała dla otoczenia. Ustalają się głoski sz, z, cz, dż, choć w mowie spontanicznej mogą być zniekształcane i wymawiane jak s, z, c, dz . Czasem głoska –r – pojawia się dopiero w tym okresie. Grupy spółgłoskowe jeszcze są upraszczane, zarówno w nagłosie, jak i śródgłosie wyrazu.

 Sześciolatki  powinny mieć już opanowaną prawidłową wymowę, ale zdarzają się trudności przy wypowiadaniu głosek sz, ż, cz, dż, r oraz grup spółgłoskowych, zwłaszcza w śródgłosie.

Rozwój mowy trawa zasadniczo do szóstego roku życia. Wszelakie zaburzenia i wady wymowy u dzieci starszych, określane są jako opóźnienie rozwoju mowy.

Ćwiczenia narządów mowy są pierwszym etapem rozwoju mowy dziecka. Rozwój mowy uwarunkowany jest prawidłowym funkcjonowaniem aparatu artykulacyjnego, oddechowego i słuchowego. W tej grupie należy wyodrębnić:

  • Ćwiczenia oddechowe
  • Ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne
  • Ćwiczenia warg i języka
  • Ćwiczenia słuchowe
  • Ćwiczenia podniebienia miękkiego
  • Ćwiczenia pierścieni zwierających gardło
  • Ćwiczenia żuchwy
  • Ćwiczenia prawidłowego połykania

Ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język, wargi, podniebienie miękkie) – wszystkie te ćwiczenia wykonujemy z dzieckiem w formie zabawy, w wolnym tempie z twarzą zwróconą w kierunku dziecka, lub przed lustrem około 5-7 minut dziennie najlepiej kilka razy w tygodniu. Zachęcamy dziecko do naśladowania prostych ruchów języka i warg. Dziecko powinno powtarzać każde ćwiczenie do momentu opanowania.

  • Ćwiczenia warg


  • szerokie otwieranie i zamykanie buzi – zabawa „ziewający hipopotam”
  • nadymanie policzków- zabawa w nadmuchiwanie baloników
  • cmokanie – zabawa w posyłanie buziaków
  • parskanie wargami – zabawa w motor
  • wyraźne wymawianie samogłosek:
  • aaa – zabawa w usypianie lalki , misia
  • uuu – zabawa w lecący samolot
  • eee – zabawa w naśladowanie płaczu dziecka
  • e-o – naśladowanie samochodu policyjnego
  • i-u – naśladowanie karetki pogotowia
  • e-u – naśladowanie straży pożarnej

 

 

  • Ćwiczenia języka


  • wysuwanie języka na brodę – zabawa „zmęczony pies”
  • oblizywanie językiem warg ( usta szeroko otwarte można je obsmarować miodem lub kremem czekoladowym) – zabawa „głodny miś”
  • wysuwanie języka do przodu i cofanie w głąb jamy ustnej – zabawa„ kukułka wylatuje z dziupli”
  • układanie języka w kąciki ust – zabawa „tykający zegar”
  • oblizywanie językiem górnych zębów – zabawa „szczotka myje zęby”
  • klaskanie językiem – zabawa w naśladowanie chodu konia


 

  • Ćwiczenia oddechowe.

Należy zwrócić uwagę dziecku na prawidłowy sposób oddychania: powietrze nabieramy nosem, usta są zamknięte, a wydychamy ustami.

 

  • wdech przez nos, wydech ustami
  • dmuchanie na kolorowe przedmioty zawieszone na nitkach
  • zdmuchiwanie wacików lub skrawków papieru z gładkiej powierzchni np. stołu
  • zabawa w wąchanie kwiatków (wdech nosem, wydech ustami)
  • przenoszenie za pomocą rureczki skrawków papieru
  • zdmuchiwanie płomienia zapalonej świecy
  • dmuchanie na kolorowe kartki papieru trzymane przed ustami

 

 

  • Ćwiczenia i zabawy dźwiękonaśladowcze.

Zachęcamy dziecko do wysłuchiwania a następnie  naśladowania różnych od głosów otoczenia domowego,  pojazdów, zwierząt itp. Przykładowe zabawy:

– naśladowanie odgłosów wydawanych przez zwierzęta, pojazdy, przedmioty z bliskiego otoczenia dziecka. Do zabawy należy użyć zabawek lub ilustracji przedstawiających przedmioty, zwierzęta.

Polecenie: Pokazujemy dziecku zabawkę lub ilustrację np. kotka i mówimy:

To jest kot – kot miauczy miau, miau, miau (następnie zachęcamy by dziecko próbowało powtórzyć tak jak robi kotek)

To jest pies – pies szczeka hau,hau,hau

To jest krowa – krowa muczy mu,mu,mu

To jest kura – kura gdacze ko,ko,ko

To jest piłka – piłka skacze hop, hop,hop

To jest auto – auto jedzie bum,bum,bum

To jest lala – lala będzie spać  – aaaaaa

– wierszyki dźwiękonaśladowcze – czytamy dziecku wierszyki i zachęcamy by próbowało naśladować słyszane w wierszu odgłosy

logopeda

mgr Agnieszka Szczeglik